Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực phát triển quan trọng của đất nước theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, việc đổi mới phương thức quản trị trong khu vực công đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với các địa phương. Tại Lào Cai, cùng với đẩy mạnh cải cách hành chính và xây dựng chính quyền số, việc triển khai Hệ thống quản lý chất lượng (HTQLCL) theo Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 9001:2015 đang được định hướng phát triển theo mô hình ISO điện tử, tạo bước chuyển từ quản lý hành chính truyền thống sang quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu và công nghệ số.
Sơ đồ thực hiện ISO điện tử
ISO 9001:2015 là một trong những mô hình quản lý tiên tiến được áp dụng rộng rãi trên thế giới. Đối với cơ quan hành chính nhà nước, ISO không chỉ giúp chuẩn hóa quy trình giải quyết công việc mà còn nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm và khả năng kiểm soát chất lượng trong thực thi công vụ. Tuy nhiên, trước yêu cầu của chuyển đổi số, việc áp dụng ISO không chỉ dừng lại ở hệ thống văn bản, quy trình trên giấy mà cần được vận hành trên môi trường điện tử để đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại.
Thực hiện Kế hoạch số 150/KH-UBND ngày 06/4/2026 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Lào Cai về xây dựng, áp dụng, duy trì và cải tiến HTQLCL theo TCVN ISO 9001:2015, tỉnh đang từng bước chuyển đổi từ mô hình ISO truyền thống sang ISO điện tử. Theo đó, các quy trình ISO được thiết kế dưới dạng luồng xử lý điện tử, gắn với Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính và các hệ thống quản lý nội bộ. Mọi công việc được thực hiện, theo dõi và giám sát trên môi trường số, bảo đảm sự thống nhất giữa quy trình ISO và quá trình xử lý thực tế.
Điểm khác biệt của ISO điện tử không đơn thuần là thay thế hồ sơ giấy bằng phần mềm mà là tái thiết kế toàn bộ quy trình quản lý trên môi trường số. Mỗi bước công việc đều được xác định rõ trách nhiệm, thời gian xử lý và cơ chế giám sát. Dữ liệu được hình thành ngay trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, giúp lãnh đạo các cấp có thể theo dõi tiến độ công việc theo thời gian thực, đánh giá hiệu quả hoạt động của từng bộ phận và đưa ra quyết định điều hành dựa trên dữ liệu.
Bản chất của ISO 9001:2015 là thành tựu của khoa học quản lý hiện đại với các nguyên tắc như quản lý theo quá trình, tư duy dựa trên rủi ro và cải tiến liên tục. Khi kết hợp với công nghệ số, những nguyên tắc này được hiện thực hóa trên môi trường điện tử, tạo nên một mô hình quản trị công mới, minh bạch hơn, hiệu quả hơn và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.
Theo định hướng triển khai năm 2026, 100% quy trình ISO xây dựng mới hoặc sửa đổi phải được thiết kế theo mô hình điện tử; 100% thủ tục hành chính được rà soát, chuẩn hóa quy trình nội bộ trước khi công bố thực hiện; đồng thời bảo đảm sự đồng bộ giữa quy trình ISO và quy trình xử lý trên các hệ thống phần mềm. Đây là những mục tiêu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng cải cách hành chính, tạo nền tảng cho phát triển chính quyền số tại địa phương.
Trong tiến trình này, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lào Cai giữ vai trò cơ quan đầu mối tham mưu Uỷ ban nhân dân tỉnh triển khai HTQLCL theo TCVN ISO 9001:2015 trên địa bàn tỉnh. Không chỉ hướng dẫn chuyên môn, tổ chức tập huấn, kiểm tra và đánh giá việc áp dụng ISO tại các cơ quan, đơn vị, Sở còn đóng vai trò kết nối giữa quản lý chất lượng, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.
Thông qua việc rà soát, chuẩn hóa quy trình, hướng dẫn xây dựng luồng xử lý điện tử, đôn đốc thực hiện các nhiệm vụ và đánh giá hiệu quả áp dụng hệ thống, Sở Khoa học và Công nghệ đang góp phần đưa các thành tựu của khoa học quản lý hiện đại vào hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước. Có thể nói, Sở chính là đơn vị đóng vai trò “kiến trúc sư” trong quá trình xây dựng và phát triển mô hình ISO điện tử của tỉnh, tạo nền tảng để các cơ quan chuyển từ phương thức làm việc thủ công sang quản trị dựa trên dữ liệu số.
Theo lộ trình thực hiện, các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh phải hoàn thành việc ban hành Kế hoạch ISO, Chính sách chất lượng và Mục tiêu chất lượng; đồng thời rà soát, cập nhật quy trình nội bộ và đồng bộ hóa với các luồng xử lý điện tử theo quy định. Công tác kiểm tra, đánh giá cũng được tăng cường nhằm bảo đảm hệ thống ISO điện tử được vận hành thực chất, gắn với kết quả cải cách hành chính và chuyển đổi số của từng cơ quan, đơn vị.
Về lâu dài, dữ liệu được tạo lập từ các quy trình ISO điện tử sẽ là nền tảng quan trọng để triển khai các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), trợ lý ảo, phân tích dữ liệu lớn và các hệ thống điều hành thông minh. Đây không chỉ là bước tiến trong cải cách hành chính mà còn là minh chứng cho việc đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào hoạt động quản trị công.
Việc triển khai ISO điện tử tại Lào Cai vì vậy không chỉ là đổi mới công cụ quản lý mà còn là đổi mới tư duy quản trị, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch và phục vụ, hướng tới mục tiêu xây dựng chính quyền số, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới./.
Phan Thị Thu Thuỷ - Trung tâm Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo
