Đứng trước xu thế toàn cầu về tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, ngày 24 tháng 11 năm 2025, Uỷ ban nhân dân tỉnh Lào Cai đã ban hành Kế hoạch số 170/KH-UBND, triển khai Chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường Việt Nam trên địa bàn tỉnh Lào Cai theo hướng xanh và hiện đại, giai đoạn 2025–2030. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm đưa Lào Cai chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình phát triển xanh, hiện đại và hiệu quả hơn. Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giữ vai trò nòng cốt, là nền tảng để tỉnh hiện thực hóa mục tiêu phát triển ngành công nghiệp môi trường chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Công nghiệp môi trường theo hướng xanh và thông minh (Ảnh sưu tầm)
1. Định hướng chiến lược và những mục tiêu lớn của tỉnh
Trên cơ sở Quyết định số 1894/QĐ-TTg ngày 04 tháng 9 năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt Chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường Việt Nam giai đoạn 2025–2030; đặt ra mục tiêu tổng quát là hoàn thiện hệ thống chính sách và thể chế, phát triển thị trường hàng hóa công nghiệp môi trường và phát triển dịch vụ công nghiệp môi trường, hướng đến một ngành kinh tế có đóng góp thiết thực vào mục tiêu tăng trưởng xanh. Trong Kế hoạch số 170/KH-UBND ngày 24 tháng 11 năm 2025, Tỉnh Lào Cai đã xác định rõ các chỉ tiêu quan trọng cụ thể đến năm 2030 của tỉnh, nhằm phát triển ngành công nghiệp môi trường chất lượng cao, gắn với chuyển đổi số và kinh tế tuần hoàn gồm:
100% khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung, vận hành thông minh và giám sát số, kết nối trực tuyến với cơ quan quản lý nhà nước;
Ít nhất 50% doanh nghiệp công nghiệp môi trường áp dụng mô hình sản xuất sạch hơn, sử dụng năng lượng tái tạo và thực hiện các giải pháp kinh tế tuần hoàn;
Từng bước hình thành dịch vụ công nghiệp môi trường, doanh nghiệp vận hành công trình xử lý chất thải, chế biến tái chế, khí thải - góp phần tạo việc làm xanh và hình thành thị trường dịch vụ môi trường cấp tỉnh. Những mục tiêu này cho thấy Lào Cai không chỉ hướng đến xử lý chất thải hiệu quả, mà quan trọng hơn là kiến tạo một ngành công nghiệp môi trường hiện đại, xanh, có khả năng tạo giá trị kinh tế;
Tỉnh yêu cầu ưu tiên triển khai các giải pháp bảo đảm tính xanh, hiện đại, gắn với ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và sử dụng năng lượng tái tạo, tạo ra sự chuyển dịch toàn diện về chất lượng quản lý môi trường.
2. Khoa học và Công nghệ: Nền tảng của sự phát triển
Sở Khoa học và Công nghệ được giao nhiệm vụ trọng tâm trong tổ chức triển khai nhóm nhiệm vụ về Khoa học - Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số phục vụ phát triển ngành công nghiệp môi trường. Trong kế hoạch Tỉnh Lào Cai xác định rõ:
(1) Làm chủ công nghệ xử lý chất thải và phát triển kinh tế tuần hoàn
Lào Cai ưu tiên thúc đẩy các đề tài, dự án Khoa học và Công nghệ nhằm làm chủ công nghệ xử lý chất thải, đặc biệt là chất thải từ công nghiệp năng lượng tái tạo; nghiên cứu tái chế, tái sử dụng nhằm giảm lượng chất thải và tận dụng nguồn tài nguyên thứ cấp.
Việc triển khai bám sát Danh mục công nghệ, thiết bị của ngành công nghiệp môi trường theo Quyết định 980/QĐ-TTg ngày 22 tháng 8 năm 2023, tạo cơ sở pháp lý và định hướng kỹ thuật để tỉnh lựa chọn công nghệ phù hợp với điều kiện kinh tế, địa hình và đặc thù sản xuất của địa phương.
(2) Thúc đẩy đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ số trong công nghiệp môi trường
Kế hoạch nhấn mạnh áp dụng các hệ thống quản lý thông minh, công cụ cải tiến năng suất chất lượng, các chuẩn mực quản trị quốc tế trong doanh nghiệp; hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), IoT trong giám sát - vận hành hệ thống xử lý chất thải.
Đây là bước đi quan trọng giúp chuyển đổi từ mô hình xử lý truyền thống sang mô hình xử lý thông minh - dữ liệu số hóa - quản trị minh bạch nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chi phí đầu tư và vận hành, đồng thời tăng cường năng lực quản lý của cơ quan nhà nước.
(3) Xây dựng thị trường sản phẩm công nghiệp môi trường
Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp Sở Công Thương công bố, phổ biến danh mục sản phẩm, công nghệ ưu tiên; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, ứng dụng sản xuất bền vững; tổ chức kết nối cung - cầu công nghệ và hỗ trợ tiếp cận nguồn lực chuyển giao.
Đặc biệt, việc xây dựng vườn ươm công nghệ trong khu - cụm công nghiệp là bước đi chiến lược để thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực môi trường, tạo không gian thử nghiệm - hoàn thiện - thương mại hóa công nghệ mới.
3. Doanh nghiệp tư nhân - Lực lượng trung tâm của sự phát triển
Kế hoạch nhấn mạnh doanh nghiệp tư nhân là trung tâm của quá trình phát triển ngành công nghiệp môi trường, được hưởng nhiều cơ chế hỗ trợ như:
Khuyến khích đổi mới công nghệ, áp dụng sản xuất sạch hơn;
Hỗ trợ tiếp cận vốn nghiên cứu - ứng dụng khoa học - công nghệ;
Kết nối chuyển giao công nghệ trong và ngoài nước;
Tạo điều kiện tiếp cận đất đai, ưu đãi thuế, hỗ trợ di dời, đầu tư hạ tầng xử lý.
Việc đặt doanh nghiệp tư nhân vào trung tâm thể hiện tư duy phát triển “thị trường dẫn dắt - nhà nước hỗ trợ”, phù hợp xu hướng phát triển ngành công nghiệp môi trường trên thế giới.
4. Truyền thông và nâng cao nhận thức - động lực mềm để tạo chuyển biến
Tỉnh Lào Cai xem truyền thông là một trong những giải pháp trọng tâm. Tỉnh chỉ đạo tăng cường tuyên truyền về phát triển công nghiệp môi trường thông qua:
Lồng ghép vào các sự kiện văn hóa - du lịch lớn của tỉnh.
Triển khai truyền thông trên nền tảng số, mạng xã hội, báo chí.
Tôn vinh tổ chức, cá nhân đi đầu trong ứng dụng công nghệ xanh và đổi mới sáng tạo.
Nâng cao nhận thức cộng đồng là yếu tố “xúc tác” thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp, người dân và toàn xã hội vào nhiệm vụ bảo vệ môi trường.
5. Lời kêu gọi hợp tác và cơ hội mở rộng
Thực hiện Kế hoạch số 170/KH-UBND ngày 24 tháng 11 năm 2025, Sở Khoa học và Công nghệ Lào Cai mong muốn thu hút các viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài tỉnh cùng hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ xử lý chất thải, công nghệ tái chế, năng lượng tái tạo, mô hình kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, tỉnh sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp thông qua:
Kênh kết nối chuyên gia - doanh nghiệp - cơ quan quản lý;
Vườn ươm công nghệ trong khu - cụm công nghiệp;
Hỗ trợ tài chính qua nguồn sự nghiệp Khoa học và Công nghệ và các chính sách ưu đãi đầu tư.
Kế hoạch phát triển ngành công nghiệp môi trường Lào Cai giai đoạn 2025-2030 là một bước đi chiến lược, khẳng định quyết tâm của tỉnh trong việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh được định hướng từ Chính phủ. Với sự vào cuộc quyết liệt của Sở Khoa học và Công nghệ trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ và chuyển đổi số, cùng với sự tham gia của lực lượng trung tâm là doanh nghiệp tư nhân, Tỉnh Lào Cai hoàn toàn có thể kiến tạo một ngành công nghiệp môi trường xanh, hiện đại và bền vững, góp phần quan trọng vào sự phát triển chung của tỉnh./.
Phan Thị Thu Thuỷ - Trung tâm Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo tỉnh Lào Cai
