Ngày 24/4/2026,Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Quyết định số 2227/QĐ-BKHCN về Kế hoạch tổng thể về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026 – 2030 với mục tiêu đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế “2 con số” của đất nước.
Giai đoạn 2021 – 2025, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã đạt nhiều kết quả tích cực như: đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) đạt khoảng 47%; Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2025 xếp thứ 44/139; hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo ngày càng phát triển; nguồn lực đầu tư cho khoa học và công nghệ được ưu tiên ở mức cao nhất trong 10 năm gần đây.
Đổi mới sáng tạo được xem là yếu tố then chốt quyết định cho sự tăng trưởng của kinh tế - xã hội ( Ảnh sưu tầm)
Trên cơ sở đó, Kế hoạch giai đoạn 2026 – 2030 xác định nhiều mục tiêu quan trọng, nổi bật gồm:
- Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế số, xã hội số, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và năng lực tự chủ công nghệ.
- Đóng góp của TFP vào tăng trưởng kinh tế đạt trên 55%.
- Tổng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt tối thiểu 2% GDP; trong đó nguồn ngoài ngân sách nhà nước chiếm trên 60%.
- Việt Nam phấn đấu thuộc nhóm 40 quốc gia dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo; thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo.
- Hình thành 100 trung tâm đổi mới sáng tạo; xây dựng 1 trung tâm siêu tính toán quốc gia phục vụ nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo.
- Hình thành tối thiểu 5 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo có giá trị từ 1 tỷ USD trở lên.
- Làm chủ và sản xuất trong nước nhiều sản phẩm công nghệ chiến lược, hướng tới làm chủ khoảng 70% nhóm công nghệ chiến lược quốc gia.
Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc ưu tiên phát triển các lĩnh vực công nghệ chiến lược như: trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, robot, tự động hóa thông minh, vật liệu mới, năng lượng sạch, công nghệ vũ trụ và công nghệ biển.
Một trong những điểm mới đáng chú ý là đẩy mạnh cơ chế “sandbox” – cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, mô hình kinh doanh mới nhằm tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo phát triển. Đồng thời, tăng cường cơ chế đặt hàng nghiên cứu gắn với các bài toán lớn của quốc gia, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Kế hoạch cũng xác định rõ định hướng phát triển hạ tầng khoa học và công nghệ hiện đại, đồng bộ; đầu tư hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm, trung tâm dữ liệu, siêu máy tính, trung tâm đổi mới sáng tạo và sàn giao dịch khoa học công nghệ.
Bên cạnh đó, việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tiếp tục được ưu tiên thông qua các cơ chế thu hút chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước; tăng cường đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược và thúc đẩy liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.
Kế hoạch tổng thể về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026 – 2030 được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá mạnh mẽ, góp phần xây dựng nền kinh tế dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nâng cao vị thế Việt Nam trong khu vực và trên trường quốc tế./.
Mai Thị Hồng Thu - Trung tâm khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo tỉnh Lào Cai
