Chiều 14/8/2026, Trường Chính trị tỉnh Lào Cai tổ chức Hội thảo khoa học cấp tỉnh với chủ đề “Liên kết Nhà nước - cơ sở đào tạo - doanh nghiệp - cộng đồng trong mô hình đào tạo nghề gắn với việc làm, thí điểm mô hình đào tạo nghề tại tỉnh Lào Cai”. Từ yêu cầu phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nâng cao giá trị sản phẩm OCOP và hình thành các chuỗi giá trị bền vững, tham luận của đồng chí Nguyễn Thị Lan Anh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lào Cai, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới đào tạo nghề theo nhu cầu thị trường, gắn chặt với khoa học, công nghệ và thực tiễn sản xuất.
Đồng chí Nguyễn Thị Lan Anh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lào Cai trao đổi tại Hội thảo khoa học về liên kết đào tạo nghề gắn với phát triển nông nghiệp công nghệ cao, sản phẩm OCOP và chuỗi giá trị.
Nguồn nhân lực là mắt xích quan trọng của chuyển đổi nông nghiệp
Hội thảo có sự tham gia của hơn 80 đại biểu là các nhà khoa học, nhà quản lý, đại diện cơ sở đào tạo nghề, doanh nghiệp và địa phương, cùng trao đổi về những điểm nghẽn trong đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn.
Đặt vấn đề từ thực tiễn của tỉnh, tham luận “Liên kết đào tạo nghề gắn với phát triển nông nghiệp công nghệ cao, sản phẩm OCOP và chuỗi giá trị trên địa bàn tỉnh Lào Cai” của đồng chí Nguyễn Thị Lan Anh cho rằng, Lào Cai có lợi thế về địa hình, khí hậu và điều kiện sinh thái để phát triển nông nghiệp đặc hữu, dược liệu, nông nghiệp sinh thái và các sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Tuy nhiên, quá trình chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp đang đặt ra yêu cầu mới về chất lượng nguồn nhân lực.
Thực tế sản xuất ngày càng ứng dụng nhà kính, nhà lưới, tưới tự động, công nghệ sinh học, cơ giới hóa, truy xuất nguồn gốc và các nền tảng số, trong khi một bộ phận lao động nông thôn vẫn chủ yếu dựa vào kinh nghiệm. Hạn chế về kỹ năng vận hành công nghệ, quản trị sản xuất, quản lý chuỗi, tiêu chuẩn chất lượng và thương mại điện tử trở thành một trong những điểm nghẽn của quá trình chuyển đổi.
Theo tham luận, đây là lý do đào tạo nghề cần được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với sự thay đổi của phương thức sản xuất. Đào tạo không chỉ để người lao động có một nghề, mà phải giúp họ có đủ năng lực tiếp nhận, vận hành và ứng dụng công nghệ vào nghề nghiệp.
Nông nghiệp công nghệ cao đặt ra yêu cầu mới về kỹ năng
Những năm qua, Lào Cai từng bước hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại Sa Pa, Bắc Hà, Bát Xát, Mường Khương và một số địa phương khác. Công nghệ nhà kính, nhà lưới, tưới tiết kiệm, giống mới, quản lý dịch hại, cơ giới hóa và công nghệ số ngày càng được đưa vào sản xuất.
Theo số liệu được dẫn trong tham luận, 6 tháng đầu năm 2026, giá trị sản xuất nông - lâm - thủy sản của tỉnh đạt 18.333,79 tỷ đồng, tăng 5,2% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng trồng trọt, diện tích sản xuất công nghệ cao đạt khoảng 2.280 ha, với nhiều giải pháp như nhà kính, tưới tự động, Drone, công nghệ sinh học, mã QR và GPS được ứng dụng trong sản xuất.
Cùng với đó, tỉnh đang phát triển vùng dược liệu khoảng 6.555 ha, diện tích quế lớn và hệ thống trang trại, cơ sở nuôi thủy sản nước lạnh có quy mô ngày càng tăng. Những thay đổi này cho thấy nhu cầu nhân lực nông nghiệp đã vượt khỏi kỹ năng canh tác truyền thống.
Người lao động cần được trang bị kiến thức về nông nghiệp thông minh, IoT, canh tác chính xác, tự động hóa, quản trị dữ liệu sản xuất, truy xuất nguồn gốc, đồng thời có kỹ năng quản trị kinh doanh nông nghiệp và thương mại điện tử.
Từ góc nhìn khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đây chính là điểm cần thay đổi trong đào tạo nghề: công nghệ đang thay đổi cách sản xuất thì chương trình đào tạo cũng phải thay đổi để tạo ra lực lượng lao động phù hợp với cách sản xuất mới.
Đào tạo phải đi theo sản phẩm và chuỗi giá trị
Tham luận của Sở Khoa học và Công nghệ không dừng ở yêu cầu đào tạo kỹ năng sản xuất mà mở rộng vấn đề sang toàn bộ chuỗi giá trị nông sản.
Đối với sản phẩm OCOP, chất lượng sản phẩm phụ thuộc không chỉ vào nguyên liệu và quy trình sản xuất mà còn liên quan đến chế biến, bao bì, nhãn mác, thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, logistics và thị trường. Vì vậy, phát triển OCOP cũng đòi hỏi nguồn nhân lực có kiến thức và kỹ năng đa dạng hơn.
Theo tham luận, đào tạo nghề cần chuyển từ tư duy “đào tạo một nghề” sang “đào tạo theo chuỗi giá trị”, tích hợp kỹ thuật nông nghiệp công nghệ cao với quản trị kinh doanh nông nghiệp, đổi mới sáng tạo sản phẩm OCOP, logistics và thương mại điện tử.
Đây là cách tiếp cận phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế nông nghiệp hiện nay, khi người lao động không chỉ tham gia một công đoạn sản xuất mà cần hiểu mối liên hệ giữa sản xuất, chế biến, tiêu thụ và thị trường.
Thực tế chuyển đổi số trong OCOP cũng cho thấy yêu cầu này ngày càng rõ. Theo số liệu trong tham luận, toàn tỉnh có 565 sản phẩm OCOP từ 3 đến 5 sao; các chủ thể OCOP từng bước ứng dụng công nghệ số, truy xuất nguồn gốc và đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử. Đằng sau quá trình đó là nhu cầu về một đội ngũ lao động có kỹ năng số và năng lực tổ chức sản xuất, kinh doanh phù hợp.
Quang cảnh Hội thảo
Liên kết đào tạo phải chuyển từ phối hợp sang đồng hành
Một nội dung quan trọng được đề xuất là tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo - doanh nghiệp - hợp tác xã - người lao động, trong đó doanh nghiệp và hợp tác xã phải tham gia thực chất vào quá trình đào tạo.
Thực tế, một số mô hình “3 nhà” giữa nhà trường, doanh nghiệp và nhà nông đã bước đầu được triển khai thông qua đào tạo theo đơn đặt hàng, doanh nghiệp góp ý chương trình, tiếp nhận sinh viên thực tập và tuyển dụng sau tốt nghiệp. Tuy nhiên, tham luận cũng chỉ ra rằng chương trình đào tạo nông nghiệp công nghệ cao tại một số cơ sở chưa cập nhật kịp thời các công nghệ mới; tỷ lệ lao động nông thôn được đào tạo về quản trị OCOP và thương mại hóa sản phẩm còn thấp.
Để khắc phục, tham luận đề xuất nghiên cứu áp dụng mô hình đào tạo kép (Dual System), trong đó khoảng 30% thời lượng học lý thuyết tại cơ sở đào tạo và 70% thời lượng thực hành trực tiếp tại trang trại công nghệ cao, cơ sở sản xuất, nhà máy chế biến của doanh nghiệp.
Cách tiếp cận này có thể rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và việc làm, giúp người học được tiếp cận công nghệ, quy trình sản xuất và môi trường làm việc thực tế ngay trong quá trình học.
Hình thành hệ sinh thái đào tạo và chuyển giao công nghệ
Từ yêu cầu liên kết, tham luận đề xuất mở rộng hợp tác giữa các cơ sở giáo dục, nghiên cứu và doanh nghiệp trong khu vực; từng bước hình thành Mạng lưới Liên kết Đào tạo và Chuyển giao Công nghệ Nông nghiệp Lào Cai với các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc.
Mạng lưới có thể tạo điều kiện chia sẻ phòng thí nghiệm, đội ngũ chuyên gia, giảng viên, mô hình thực nghiệm và các chương trình nghiên cứu ứng dụng, qua đó nâng cao hiệu quả đào tạo và chuyển giao công nghệ phục vụ sản xuất.
Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ người học theo các ngành nông nghiệp công nghệ cao, chế biến dược liệu; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư thiết bị thực hành cho cơ sở đào tạo; hỗ trợ khởi nghiệp và phát triển các dự án OCOP sau đào tạo.
Tham luận cũng đề xuất các nhóm giải pháp chính sách theo từng chủ thể: Nhà nước nghiên cứu cơ chế đặt hàng đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp chất lượng cao và hỗ trợ đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp; cơ sở đào tạo chủ động rà soát, tái cấu trúc ngành nghề và cập nhật công nghệ số; doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia xây dựng chuẩn đầu ra, hỗ trợ thiết bị, tiếp nhận thực tập và tuyển dụng người học.
Từ “học nghề” đến tạo ra giá trị
Nhìn tổng thể, nội dung tham luận của Sở Khoa học và Công nghệ đã mở rộng cách tiếp cận đối với đào tạo nghề: không chỉ đào tạo để có việc làm, mà đào tạo để người lao động có khả năng tạo ra giá trị trong một nền kinh tế nông nghiệp đang chuyển đổi bởi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Khi chương trình đào tạo được xây dựng từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, hợp tác xã và thị trường; khi người học được tiếp cận công nghệ ngay trong quá trình đào tạo; khi sản phẩm và chuỗi giá trị trở thành căn cứ xác định nhu cầu nhân lực, đào tạo nghề sẽ không còn là một hoạt động tách rời sản xuất.
Đối với Lào Cai, gắn đào tạo nghề với nông nghiệp công nghệ cao, OCOP và chuỗi giá trị có thể tạo ra sự kết nối giữa nguồn nhân lực - công nghệ - sản phẩm - thị trường, góp phần nâng cao năng suất lao động, tăng giá trị nông sản và mở rộng cơ hội việc làm tại khu vực nông thôn.
Thông điệp từ tham luận vì vậy không chỉ là đào tạo đúng nghề, đúng nhu cầu, mà hướng tới một mục tiêu rộng hơn: xây dựng nguồn nhân lực đủ năng lực làm chủ công nghệ, tham gia chuỗi giá trị và thích ứng với phương thức sản xuất mới. Đây là một trong những hướng quan trọng để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn Lào Cai trong giai đoạn 2026-2030./.
Thu Thuỷ - Hồng Thu
Trung tâm Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo tỉnh Lào Cai
